Strona Nandiego.

foto + graf + blog (od 1997 roku)

Poniedziałek, 24 września 2018 roku. Imieniny: Dora, Gerard, Teodor



Kościół Zbawiciela na gdańskim Zaroślaku (Salvatorkirche)

03.2018

Smutne pozostałości po istniejącym tu od 1635 roku kościele Zbawiciela.

Galeria [ zdjecia/ruiny/gda_salwator ]   

Img_2819.jpg

[1] Img_2819.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - ruiny kościoła Salwator 20.03.2018

Img_2820.jpg

[2] Img_2820.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - ruiny kościoła Salwator 20.03.2018

Img_2821.jpg

[3] Img_2821.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - ruiny kościoła Salwator 20.03.2018

Img_2822.jpg

[4] Img_2822.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - ruiny kościoła Salwator 20.03.2018

Img_2823.jpg

[5] Img_2823.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - ruiny kościoła Salwator 20.03.2018

IMG_2825_IMG_2827.jpg

[6] IMG_2825_IMG_2827.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - ruiny kościoła Salwator 20.03.2018

IMG_2828_IMG_2830.jpg

[7] IMG_2828_IMG_2830.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - ruiny kościoła Salwator 20.03.2018

IMG_2834_IMG_2837.jpg

[8] IMG_2834_IMG_2837.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - ruiny kościoła Salwator 20.03.2018

IMG_3134salvator.jpg

[9] IMG_3134salvator.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - ruiny kościoła Salwator 20.03.2018

plikow: 9

Dziś już jedynie pozostałości dawnego kościoła, dostrzec można przy ul. Zaroślak 18 w Gdańsku. Pierwotną świątynię w tym miejscu wzniesiono w latach 1633–1635 z inicjatywy pastora z Oruni, Eliasa Hirschfelda, jednocześnie obsługującego kaplicę św. Gertrudy. Niewielka przyszpitalna kaplica stała się niewystarczająca dla rzeszy podopiecznych przytułku, pielgrzymów i rosnącej ludności gdańskich przedmieść. Był to zarazem pierwszy od czasów reformacyjnych przemian religijnych w Gdańsku kościół zbudowany od początku na potrzeby wspólnoty protestanckiej (a nie przejęty od katolików jak pozostałe świątynie Gdańska).

Jego budowniczym był Rajnold de Clerck. Była to budowla jednonawowa, o konstrukcji ryglowej z wieżą, zorientowana równolegle, dłuższym bokiem wzdłuż Kanału Raduni. We wnętrzu znalazły się cenne obrazy, m.in. autorstwa Andreasa Stecha. Drewniana konstrukcja kościoła już 20 lat od wybudowania, w 1656 r., w następstwie drugiej wojny szwedzko-polskiej, została rozebrana przez mieszkańców Gdańska w ramach przygotowań do oblężenia szwedzkiego.

Niektóre z elementów jego wyposażenia trafiły wówczas do innych świątyń, ambona do kościoła na Oruni, dzwon do Rokitnicy na Żuławach Gdańskich, organy do zboru w Ujeścisku, marmurowa późnorenesansowa chrzcielnica do kościoła w Pruszczu Gdańskim. Misa chrzcielna tej ostatniej, bogato zdobiona scenami biblijnymi i cytatami z Biblii przechowywana jest obecnie w gdańskim Muzeum Narodowym i jest jedyną pamiątką po pierwotnym kościele Zbawiciela. Po potopie szwedzkim posługę duszpasterską ponownie przeniesiono do szpitalnej kaplicy św. Gertrudy.

W latach 1695-1697 kościół został wzniesiony na nowo jako Kościół Zbawiciela (niem. Salvatorkirche). Stało się to po tym, jak nowa linia gdańskich fortyfikacji obronnych przecięła w połowie XVII stulecia teren dawnej podgdańskiej miejscowości Petershagen, a większość jej mieszkańców zdecydowała się przeprowadzić na teren chroniony miejskimi murami. Tym razem posadowiono go na Zaroślaku Wewnętrznym, bezpośrednio nad Kanałem Raduni, na wprost mostu przerzuconego przez ten kanał, u podnóża Biskupiej Górki.

Budowniczym świątyni był Barthel Ranisch (1648-1701) – architekt, murator miejski i historyk architektury, starszy cechu murarzy w Gdańsku. Był on budowniczym kilku gdańskich świątyń. Zbudował Kaplicę Królewską, kościół Jezuitów w Starych Szkotach, kościół i klasztor Franciszkanów Reformatów na Chełmie. Przebudował Kościół Bożego Ciała, wieżyczkę kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny oraz rozbudował klasztory karmelitów i brygidek.

Kościół na Zaroślaku powstał zapewne według projektu Petera Willera, niderlandzkiego architekta i grafika działającego w Gdańsku. Budowlę o cechach barokowych wzniesiono w konstrukcji ryglowej. Była zorientowana na osi wschód-zachód, otynkowana, z murowaną wieżą od strony wschodniej, nakrytą hełmem z latarnią. Korpus miał formę jednoprzestrzennego, jednonawowego wnętrza na planie wydłużonego, wąskiego prostokąta. Doświetlony był przez rzędy symetrycznych, łukowato zamkniętych okien w ścianach bocznych i podobne trzy okna w prezbiterium. Sala zamknięta była kolebkowym, drewnianym sklepieniem i nakryta wysokim, dwuspadowym dachem. Wnętrze posiadało ponadto dwie empory, zachodnią nad i za ołtarzem oraz wschodnią nad wejściem głównym.

Do zboru przeniesiono ołtarz i ambonę z kaplicy św. Gertrudy. Nadto wyposażenie wnętrza stanowiły proste drewniane ławy i pojedyncze obrazy. Na wieży umieszczono zegar z pierwszego kościoła Zbawiciela, z lat 30. XVII wieku. W 1738 roku w kościele zainstalowano organy autorstwa gdańskiego organmistrza Andreasa Hildebrandta. Kościół był kilkakrotnie niszczony, podczas kolejnych oblężeń miasta w latach 1734, 1807 i 1813. W okresie 1807–1813 był zamieniony przez Francuzów na magazyn prochu strzelniczego. W 1814 roku, podczas opuszczania miasta przez wojska napoleońskie, do świątyni został wrzucony granat w wyniku czego budynek został poważnie zniszczony, a jego odbudowę zakończono dopiero ok. 1860 roku. W czasie ostatnich prac renowacyjnych, w 2 poł. XIX wieku, świątyni nadano cechy neogotyckie dostawiając m. in. przypory, zmieniając okna na ostrołukowe i wprowadzając maswerki. Zmieniano także wystrój wnętrza, od roku 1881 w ołtarzu głównym znajdował się obraz Jezus błogosławi dzieci gdańskiego malarza Wilhelma Augusta Stryowskiego.

Przy kościele istniał również cmentarz, od wezwania zboru zwany z czasem cmentarzem Zbawiciela (popularnie Salwatorem). W 1945 roku, w wyniku działań wojennych, budowla została prawie doszczętnie zniszczona. Do dnia dzisiejszego przetrwał jedynie dolny fragment wieży, sięgający II kondygnacji. W 1965 r. zabezpieczono te pozostałości jako trwałą ruinę. W latach 70.-80. XX w. mieścił się tu butik, a obecnie wieża jest siedzibą firmy „Nieruchomości-Baszta”. W świadomości gdańszczan zatarła się świadomość istnienia w tym miejscu kościoła, o czym świadczy choćby nazwa działającej tu firmy.

Pastorzy kościoła Zbawiciela na Zaroślaku

1635–1641; Elias Hirschfeld
1641–1652; Casper Prüser
1652–1656; Isaac Fabritius (Schmidt)
1711–1711; Constantin Fehlau
1711–1715; Samuel Krüger
1715–1727; Johann David Henrichsdorf
1727–1744; Heinrich Keltz
1744–1754; Johann Gottlieb Pfenning
1755–1776; Reinhold Ernst Scheffler
1776–1812; Johann Jacob Neuröhs
1812–1825; Johann Jacob Schalck
1826–1832; Johann Wilhelm Ludwig Bärreysen
1832–1877; Karl Adolph Blech
1878–1911; Alfred Agaton Woth
1911–1940; Bernhard Louis Wilhelm Meyer
1940–1945; Martin Hesekiel

Tekst: dr Anna Frąckowska http://www.reformacja-pomorze.pl/2017/06/13/kosciol-zbawiciela-na-zaroslaku-salvatorkirche/

Fotografie archiwalne: fotopolska.eu, commons.wikimedia.org

Galeria [ zdjecia/ruiny/gda_salwator/historia ]   

758021.jpg

[1] 758021.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - kościół Zbawiciela (Salwator), Petershagner Kirche

758022.jpg

[2] 758022.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - kościół Zbawiciela (Salwator), Petershagner Kirche

ruiny.jpg

[3] ruiny.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - kościół Zbawiciela (Salwator), Petershagner Kirche

salvatorkirche_661.jpg

[4] salvatorkirche_661.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - kościół Zbawiciela (Salwator), Petershagner Kirche

zar22.jpg

[5] zar22.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - kościół Zbawiciela (Salwator), Petershagner Kirche

zar23.jpg

[6] zar23.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - kościół Zbawiciela (Salwator), Petershagner Kirche

zar24.jpg

[7] zar24.jpg

Opis: Gdańsk Zaroślak - kościół Zbawiciela (Salwator), Petershagner Kirche

zbawiciel.jpg

[8] zbawiciel.jpg

Opis: Ilustracja: Projekt wzmocnienia konstrukcji kościoła Zbawiciela na gdańskim Zaroślaku, wykonany na.. >>jeszcze99>>

plikow: 8

 

Komentarze

Dodaj komentarz:   [podstrona: zdj_ruiny85]

Nick / Imię:

Treść komentarza: (max 1000 znaków)



Przepisz powyższe cyfry:

 

Użytkowniku, pamietaj, że w internecie nie jesteś anonimowy.
Ponosisz pełną odpowiedzialność za treści zamieszczane w swoich komentarzach.
Jeśli zauważyłeś, że któraś z opinii łamie prawo lub dobre obyczaje
[powiadom mnie o tym]
Usuwam przypadki nadużyć, umieszczania reklam, linków do stron www, wulgaryzmów lub treści naruszających prawo.

 

ilość komentarzy: 0



^ ^ Do góry - hop! ^ ^